Fransa’da sosyal konutların yüzde 60’ında APL yetersiz kalıyor: HLM’de yaşayan Türk aileleri de ilgilendiriyor

Fransa’da sosyal konutlarda yaşayan dar gelirli aileler için kira ile devlet yardımları arasındaki fark giderek büyüyor. Fransa Konut Hakkı Yüksek Komitesinin yayımladığı rapora göre HLM konutlarının yaklaşık yüzde 60’ında kiralar, APL yardımının hesaplanmasında esas alınan üst sınırı aşıyor. Aralarında Türk ailelerin de bulunduğu milyonlarca sosyal konut sakini, artan kira ve yaşam giderleri karşısında ekonomik baskıyla karşı karşıya.

Fransa’da sosyal konut kiraları ile konut yardımları arasındaki fark giderek açılıyor. Fransa Konut Hakkı Yüksek Komitesinin (Haut Comité pour le droit au logement) 1 Eylül 2026’da yayımladığı rapor, sorunun boyutlarını ortaya koydu.

Rapora göre 2012 yılında sosyal konutların yüzde 39’unda kiralar APL hesaplama tavanını aşarken, bu oran 2020’de yüzde 55’e, 2024’te ise yaklaşık yüzde 60’a yükseldi.

Bu durum, her 10 HLM konutundan yaklaşık 6’sında gerçek kiranın tamamının APL hesaplamasına dahil edilmediği anlamına geliyor. Yardımlar kesilmese de kira ile hesaplama sınırı arasındaki fark, özellikle düşük gelirli ailelerin bütçesini zorlayabiliyor.

HLM’de yaşayan Türk aileler de etkileniyor

Fransa’da sosyal konutlarda yaşayan Türk aileleri için APL, aylık kira giderlerini karşılamada önemli bir destek oluşturuyor.

Ancak CAF, yardım miktarını belirlerken gerçek kiranın tamamını değil; ailenin gelirine, kişi sayısına ve yaşadığı bölgeye göre belirlenen kira tavanını esas alıyor.

Örneğin ikinci konut yardımı bölgesinde (zone 2) yaşayan, bir çocuklu ve aylık 600 avro kira ödeyen bir aile için APL hesaplama tavanı 404,49 avro.

Böylece 195,51 avroluk kira farkı yardım hesabının dışında kalıyor. Bu tutar doğrudan APL kaybı anlamına gelmese de kira artışlarının yardıma tam olarak yansımadığını gösteriyor.

Kiralar yüzde 25 arttı, APL hesaplama sınırları geride kaldı

Resmî rapora göre 2010-2026 yılları arasında sosyal konutların sözleşmeyle belirlenen azami kiraları yaklaşık yüzde 25 yükselirken, APL hesaplama tavanları yalnızca yüzde 19 arttı.

Aradaki fark, sosyal konutların giderek daha büyük bölümünde kiraların yardım sınırını aşmasına yol açtı.

Üstelik sorun yalnızca kira bedelleriyle sınırlı değil. HLM kiracılarının aylık ortalama su ve enerji giderleri 190 avroya ulaşırken, APL hesaplamasında gerçek harcamaların tamamı dikkate alınmıyor.

Düşük kiralı HLM konutlarının sayısı azalıyor

Fransa’da 2014-2023 yılları arasında yaklaşık 220 bin konut sosyal konut stokundan çıktı. Bunların 111 binden fazlası yıkılan binalardan oluşuyordu.

Yerlerine yapılan yeni konutların kiraları ise genellikle daha yüksek. Rapora göre yeni sosyal konutların medyan kirası, mevcut konut stokuna kıyasla yaklaşık yüzde 5 daha fazla.

Bu gelişme, özellikle düşük gelirli ailelerin uygun fiyatlı sosyal konut bulmasını güçleştiriyor.

HLM kiracıları ek kira indiriminden yararlanabilir

Fransa’da belirli gelir koşullarını karşılayan sosyal konut kiracıları, APL dışında Réduction de loyer de solidarité (RLS) adı verilen kira indiriminden de yararlanabiliyor.

Haziran 2026 itibarıyla iki çocuklu aileler için aylık indirim, yaşanılan bölgeye göre 45,68 ile 56,12 avro arasında değişiyor.

Uygulama otomatik olarak hesaplanıyor. Kiracılar, indirimden yararlanıp yararlanmadıklarını kira ödeme belgelerinden kontrol edebiliyor.

Hükümete APL hesaplamasının değiştirilmesi çağrısı

Fransa Konut Hakkı Yüksek Komitesi, sosyal konutların dar gelirli aileler için erişilebilir kalabilmesi amacıyla hükümete çağrıda bulundu.

Komite, APL hesaplama tavanlarının yükseltilmesini, enerji giderlerinin daha gerçekçi biçimde değerlendirilmesini ve yeni sosyal konutların daha uygun kira bedelleriyle sunulmasını önerdi.

Konut yardımları 1 Ekim 2026’da yüzde 1,15 artırılmış olsa da komitenin raporu, yıllar içinde biriken kira ve yardım farkının yapısal bir sorun haline geldiğini gösteriyor.

Hükümetin APL hesaplama sisteminde yeni bir değişikliğe gidip gitmeyeceği ise henüz netleşmedi.