
Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan, ülkelerinde kalma hakkı bulunmayan kişileri Ruanda’daki bir merkeze göndermek için görüşmelere başladı. İlk transferler 2027’de hedefleniyor. Ancak nihai anlaşma henüz imzalanmış değil; Fransa girişimin tarafları arasında yer almıyor.

16 Kasım 2026’da Viyana’da duyurulan girişim, Avrupa dışındaki bir ülkede ortak bir “geri dönüş merkezi” kurulmasını öngörüyor. Beş hükümet, ülkelerine geri gönderilemeyen kişilerin Avrupa’da kalmaya devam etmesi sorununa bu modelle yanıt vermek istiyor.
Ortak açıklamaya göre merkez, beş ülkeden birinde yasal kalış hakkı bulunmayan ve hakkında uygulanabilir geri gönderme veya sınır dışı kararı olan kişiler için kullanılacak. İltica talebinin reddedilmesi tek başına bütün ayrıntıları açıklamıyor: kişinin başka bir gerekçeyle oturum hakkının da bulunmaması gerekiyor.
Hollanda hükümeti, ilk aşamanın yalnız bekâr erkekleri kapsayacağını açıkladı. Refakatsiz çocuklar kapsam dışında tutuluyor. Hollanda, kendi uygulamasında Ruanda ile aynı bölgedeki ülkelerden gelen kişilere odaklanmayı planlıyor.
Planlanan model, iltica başvurusunun sonucunu bekleyen kişilerin dosyalarını Afrika’da değerlendirme sistemi değil. Başvuru ve kalış hakkı süreçlerinin ardından geri gönderme kararı uygulanabilir hale gelen kişilerin üçüncü ülkeye aktarılması söz konusu.
Hollanda’nın açıklamasında, gönderilenlerin açık ve geçici bir tesiste ağırlanacağı; Ruanda’da oturum, eğitim, çalışma ve sağlık hizmetlerine erişim imkânı bulunacağı belirtiliyor. Kendi ülkelerine gönüllü dönmeleri veya yasal olarak gidebilecekleri başka bir ülkeye geçmeleri de seçenekler arasında. Merkezle ilgili masrafları beş Avrupa ülkesi karşılayacak; işleyişin ayrıntıları görüşmelerde belirlenecek.
Avusturya ve Danimarka yönetimleri, girişimin geri gönderme sistemini işler hale getireceğini ve insan kaçakçılığını caydıracağını savunuyor. Avrupa Komisyonu da hazırlık çalışmalarını olumlu karşıladığını açıkladı.
Buna karşılık Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi raportörleri, insan hakları ve hukuki güvencelere ilişkin riskleri gerekçe göstererek projeden vazgeçilmesini istedi. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin görüşmelere danışmanlık vermesi ise projenin bütün ayrıntılarını onayladığı anlamına gelmiyor.
Fransa bu beşli grubun içinde değil. Dolayısıyla duyuru, Fransa’da iltica başvurusu reddedilenlerin Ruanda’ya gönderilmesi yönünde alınmış bir karar olarak sunulamaz.