Direnişten Cumhuriyet’e: De Gaulle’ü ölümünün 56. yılında saygıyla anıyoruz

Charles de Gaulle, 9 Kasım 1970’te 79 yaşında hayatını kaybetti. Ardında yalnızca bir askerî kariyer ve cumhurbaşkanlığı dönemi değil, Fransa’nın direniş, devlet ve bağımsızlık anlayışında iz bırakan bir miras bıraktı. Fransa24 olarak, ölümünün 56. yılında kendisini saygıyla anıyoruz.

Yenilgiyi reddeden ses, kurtarılan Paris’e döndü

Birinci Dünya Savaşı’nda yaralanan ve esir düşen De Gaulle’ü tarihin merkezine taşıyan dönem, Fransa’nın işgal edildiği 1940 oldu. Londra’dan 18 Haziran’da yaptığı çağrıyla mücadeleyi sürdürme iradesini ortaya koydu; Özgür Fransa’nın liderliğini üstlendi.

Dört yıl sonra, Direniş’in, Fransız kuvvetlerinin ve Müttefiklerin ortak mücadelesiyle kurtarılan Paris’e döndü. 25 Ağustos 1944’teki “Paris outragé… mais Paris libéré” sözleri, işgalin ardından yeniden ayağa kalkmanın simgelerinden biri oldu.

Yeni cumhuriyet, ağır kararlar

1958’de Cezayir savaşının derinleştirdiği siyasi kriz sırasında iktidara döndü. Yeni anayasa Beşinci Cumhuriyet’in temelini attı; De Gaulle 1959’da cumhurbaşkanlığı görevine başladı.

Cezayir’de söylediği “Sizi anladım” sözü, farklı kesimlerin farklı beklentiler yüklediği bir mesajdı. Sonraki süreçte Cezayir’in kendi geleceğini belirlemesini ve bağımsızlığını kabul eden çizgiye yöneldi. Savaşın ve sömürge geçmişinin ağır bedeli ise bu siyasi dönüşümün ayrılmaz parçasıydı.

1962’de Petit-Clamart’ta otomobili silahlı saldırıya uğradı. De Gaulle ve eşi saldırıdan yara almadan kurtuldu. Bağımsız dış politika arayışıyla 1966’da Fransa’yı NATO’nun bütünleşik askerî komutasından çekti; ülkenin NATO üyeliği devam etti.

Türkiye’de Türkçe bir selam

25–30 Ekim 1968’de Türkiye’yi ziyaret eden De Gaulle’ün Türkçe söylediği “Samimi dostluklarımla Fransa’nın selamını sunarım” cümlesi arşivlerde yerini aldı. Ziyaret, iki ülke arasında siyasi, kültürel, bilimsel ve teknik iş birliğini geliştirme arayışının da bir parçasıydı.

“General de Gaulle öldü. Fransa dul kaldı”

Mayıs 1968’deki öğrenci ve işçi hareketleri iktidarını sarstı. 1969’da anayasal reform referandumunu kaybetmesinin ardından görevinden ayrıldı.

Ölümünün ertesi günü Cumhurbaşkanı Georges Pompidou, Fransızlara “General de Gaulle öldü. Fransa dul kaldı” sözleriyle seslendi. De Gaulle, vasiyetine uygun sade bir cenazeyle Colombey-les-Deux-Églises’te toprağa verildi; Paris’te ayrıca uluslararası katılımlı bir anma töreni düzenlendi.

Fransa24’ün anma videosu, Türkiye’deki Türkçe selamdan Paris’in kurtuluşuna, siyasi kırılmalardan son yolculuğuna uzanan kesitleri bir araya getiriyor. Müzelerde korunan arşivler, hem direniş liderini hem de kararları bugün de tartışılan devlet adamını hatırlatıyor.